Zimbabvveli yazar Sue Nyathi’nin yayımcılar tarafından ilgi görmeyeceği gerekçesiyle geri çevrilen ilk romanı, Netflix uyarlamasıyla küresel bir başarıya ulaştı.
Zimbabvveli yazar Sue Nyathi’nin evli bir erkeğin gizli ilişkilerini konu alan ilk romanı The Polygamist (Çok Eşli), yayınevlerinin “bu kitap satmaz” diyerek yaptığı retlerin ardından kendi imkânlarıyla yayımlandı.
2012 yılında kendi editörünü, dizgicisini ve çizerini bularak 500 adet bastığı kitabı, tahminlerin aksine büyük bir başarı yakaladı.
Eser günümüzde Netflix’e uyarlandı ve platformda 60’tan fazla ülkede en çok izlenen ilk 10 dizi arasına girdi; ABD’de ise ikinci sıraya kadar yükseldi.
Hollywood oyuncusu Taraji P. Henson, 22 bölümün tamamını tek bir günde izlediğini belirtti.
Geleneksel çok eşlilik Nyathi’nin yabancı olduğu bir kavram değil.
Yazarın anne tarafı nesiller boyunca çok eşli bir yapıya sahipti; 1979’da hayatını kaybeden dedesinin beş, büyük dedesinin ise 11 eşi bulunuyordu.
Dedesinin ilk eşi olan anneannesi, kadınların birlikte yaşadığı çiftlikte anaerkil bir düzen kurmuş ve yeni eşlerin seçiminde dahi rol oynamıştı.
BBC televizyonuna konuşan Nyathi, geçmişteki bu düzeni şu sözlerle aktarıyor:
“Herkes yerini bildiği için iç çatışma yaşanmazdı. Anneanneme bunu sorduğumda pratik bir yanıt vermişti; hem fiziksel hem de duygusal yükü paylaşacak daha fazla el vardı. Her şey açıktı.”
Çok eşlilik Zimbabve ve Güney Afrika’da belirli geleneksel kurallara bağlı kalındığında yasal olarak tanınıyor. Ancak Nyathi’nin 2001 yılında Harare’de çalışan genç bir kadınken gözlemlediği durum oldukça farklıydı.
Tek eşli olduğunu iddia eden erkeklerin gizli kadınlar ve gizli evlerle fiilen çok eşli hayatlar sürdüğünü belirten Nyathi, romanında rızaya değil aldatmaya dayanan bu “yozlaşmış veya modernleşmiş” yapıyı işledi.
Yazar, “Çok eşliliğe karşı değilim. Karşı olduğum şey irade eksikliği. Bir kez dahil olduktan sonra oyunun kurallarının değiştirilmesi yanlış” ifadelerini kullandı.
Romanda Joyce isimli karakter, tek eşli bir evlilik yaptığını düşünürken iş insanı kocası Jonasi’nin arkasından üç kadınla daha evlenip yuva kurduğunu fark ediyor.
Hikâyede Joyce’un yanı sıra Jonasi’nin şirketinde çalışan diğer eşi Matipa’nın da ekonomik olarak kocalarına bağımlı olması, kadınların karar alma gücünü ve güvenli cinsel ilişki müzakeresi dahil olmak üzere özerkliklerini kısıtlıyor.
Eser ile dizi uyarlaması arasında bazı farklar var. Ekran uyarlamasında hikâye Güney Afrika’ya taşındı, Zülü dilinde çekildi ve Jonasi’nin eş sayısı azaltıldı.
Kitapta anlatım tamamen kadınların bakış açısından veriliyor. Dizi yayımlandıktan sonra Uluslararası Af Örgütü Güney Afrika şubesi, narsisistik istismar ve kadınların atabileceği adımlara dair bir rehber paylaştı.
Dizi bazı tepkiler de aldı. Kenyalı kamu görevlisi Geoffrey Mosiria, yapımın çok eşliliği hile ve istismarla bir tuttuğunu öne sürerek Kenya’da yasaklanmasını talep etti.
Nyathi ise kültürlerin evrildiğini ve bu uygulamanın nasıl dönüştüğünü gösterdiğini dile getirdi.
Zengin siyah Afrikalı karakterleri merkeze alarak kalıpları kırdığını belirten yazar, yapımın Zülü dilinde çekilmesinin kültürel zenginliği artırdığını söyledi.
Yazarlığa çocukluktan beri ilgi duyan ancak ailesinin yönlendirmesiyle yaklaşık 20 yıl finans sektöründe yatırım analisti olarak çalışan Nyathi, The Polygamist’i iş çıkışlarında akşamları yazdı.
Kitabın yayımlanmasından birkaç yıl sonra, 40 yaşında kurumsal hayatı bıraktı.
Şu anda 48 yaşında olan ve iki yıldır üzerinde çalıştığı tarihi romanın ilk taslağını tamamlamak üzere bulunan yazar, özellikle tek bir anne olarak yazarlık sürecinde maddi fedakârlıklar yaptığını belirtti.
