Yönetmen Christopher Nolan’ın Odysseia uyarlaması, İngiltere’de Homeros’un destanına ve Antik Yunan ile Roma mitolojisi eserlerine yönelik ilgiyi artırdı. Pazar araştırma şirketi NielsenIQ verilerine göre, İngiltere’de Odysseia’nın basılı edisyon satışları 25 Temmuz’a kadar olan dört haftalık dönemde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1400 yükseldi.
Yönetmen Christopher Nolan’ın Homeros’un iOdysseia destanından yaptığı sinema uyarlaması, sinema salonlarına çok sayıda izleyici çekmekle kalmadı, aynı zamanda İngiltere’de Antik Yunan ve Roma mitolojisi eserlerine yönelik büyük bir ilgi uyandırdı.
Klasik antik çağ alanında çalışan bazı akademisyenler, gişe rekorları kıran filmin başarısının ve geniş kültürel etkisinin daha fazla genci bu alanda eğitim almaya yönelteceğini öngörüyor.
Pazar araştırma şirketi NielsenIQ verilerine göre, filmin ay ortasında vizyona girmesi, 25 Temmuz’a kadar olan dört haftalık dönemde İngiltere’deki “Odysseia” basılı edisyon satışlarının geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1400 oranında artmasını sağladı.
İngiliz asıllı Amerikalı klasik filolog Emily Wilson’ın binlerce yıllık mitolojik anlatıdan 2017 yılında yaptığı çeviri de benzer bir hızla yüksek satış rakamlarına ulaştı.
İngiltere’nin en büyük kitapçı zinciri Waterstones sözcüsü, Wilson’ın eserinin satışlarının 2025 yılına kıyasla yüzde 1000’den fazla arttığını ve mevcut tüm diğer çevirilerin satın alımlarıyla birlikte “her hafta artmaya devam ettiğini” açıkladı.
Öte yandan NielsenIQ; İlyada, Madeline Miller’ın Kirke ve Margaret Atwood’un Penelopiad romanı da dahil olmak üzere bağlantılı birçok eserin satışlarında belirgin artışlar kaydedildiğini bildirdi.
Oyuncu ve yazar Stephen Fry’ın Odysseia kitabı şu anda Amazon’un İngiltere web sitesindeki tarih kategorisinde en çok satanlar listenin başında yer alıyor.
Yazarın klasik dönem üzerine kaleme aldığı diğer iki kitabı Mitoloji (Mythos) ve Troya (Troy) ise aynı listenin ikinci ve beşinci sıralarında bulunuyor.
Sesli kitap pazarının da bu yükselişten pay aldığı aktarılırken, dijital müzik ve yayın platformu Spotify, Odysseia çevirilerine yönelik aramaların yüzde 310 oranında artış gösterdiğini bildirdi.
Exeter Üniversitesi Klasik Antik Çağ Öğretim Üyesi Richard Kendall, Fransız haber ajansı AFP’ye yaptığı açıklamada, satışlardaki bu artışı “harika” olarak niteleyerek “İnsanlar bu hikayelere çekiliyor” dedi.
Kendall değerlendirmesini şu sözlerle sürdürdü:
“Bu durum sadece Yunanlılara ve Romalılara, onların tarihine, mitlerine, karakterlerine ve olaylarına sürekli geri dönen yazarlar için geçerli değil; okuyucular için de geçerli. Bunlar sürükleyici ve muazzam hikayeler.”
Bu yılın başlarında İngiltere Klasik Derneği’nin (The Classical Association) ilk yerleşik uzmanı olarak görev yapan Kendall, edebiyata yönelik bu yenilenen ilgiyi sadece sinemayla sınırlı bir geçici durum olarak görmemek gerektiğini vurguladı.
Kendall, “Eğer bu bir numara ise, şu ana kadar 2 bin yıldan uzun süredir devam eden bir numara” diyerek şöyle konuştu:
“Bu durumun böylesine bir popülerlik yaratması harika. İnsanlar daha fazla okuyor ancak bu sadece mevcut bir evre. İnsanlar her zaman bu hikayelere geri dönecektir.”
Bununla birlikte, İngiliz asıllı Amerikalı yönetmen Nolan’ın İngiliz Edebiyatı lisans öğrencisiyken Homeros üzerine eğitim aldığı belirtilen University College London’da (UCL) öğrenci kayıtlarının artacağı yönünde bir beklenti mevcut.
UCL Grek ve Latin Çalışmaları Bölüm Başkanı Phiroze Vasunia, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Film etrafında oluşan heyecan muazzam oldu ve önümüzdeki birkaç yıl içinde öğrenci sayılarında bir sıçrama görmeyi umuyoruz” ifadelerini kullandı.
Vasunia, Nolan’ın filmi etrafında büyüyen ilgiyle eş zamanlı olarak, son yıllarda klasik antik çağ ve antik dönem araştırmalarına yönelik “olağanüstü düzeyde bir ilgi” bulunduğunu kaydetti.
Homeros’un milattan önce 7. veya 8. yüzyılda Grekçe yazdığı destandan uyarlanan film, kahraman Odysseus’un Troya Savaşı’ndan eve dönüş yolculuğunda karşılaştığı engelleri konu alıyor.
Filmde Odysseus rolünü Matt Damon, eşi Penelope rolünü Anne Hathaway ve oğulları Telemakhos rolünü Tom Holland canlandırıyor.
Nolan’ın 2023 yapımı Oscar galibi Oppenheimer’dan sonraki ilk filmi olan yapım, izleyicilerden ve eleştirmenlerden beğeni toplayarak iki hafta üst üste ABD gişesinin zirvesinde yer aldı ve dünya çapında 640 milyon dolar hasılata ulaştı.
SENARYOYA TEPKİLER SÜRÜYOR
İnsanlık tarihinin en eski anlatılarından birinin bu modern uyarlaması herkes tarafından olumlu karşılanmadı.
Nolan’ın da övgüyle bahsettiği ve beğenilen bir çeviriye imza atan Emily Wilson, yönetmenin senaryosuna yönelik sert bir eleştiri yazısı kaleme alarak gündeme geldi.
Wilson, senaryonun “psikolojik, duygusal, politik ve etik derinlikten yoksun olduğunu” savundu.
London Review of Books’ta kaleme aldığı yazıda Wilson, “Bu metnin herhangi bir bölümünü yazmış olmaktan utanç duyardım” ifadesini kullanarak, senaryonun “destanı yüce kılan unsurların çoğundan yoksun olduğunu” ileri sürdü.
Önde gelen İngiliz tarihçi Mary Beard de Wilson gibi Homeros’a gösterilen ilgiden memnuniyet duyduğunu belirtmekle birlikte filme mesafeli yaklaştı.
The Times gazetesinde yazan Beard, destandaki “erotik bilmecelerin, alaycı ironilerin, gerçek ile yalan arasındaki merak uyandırıcı soruların” yerini “medeniyetin çöküşüne dair oldukça ağır bir Hollywood mesajına” bıraktığı eleştirisinde bulundu.
