CANLI VERİ
Piyasalar →

Erzurum’da hile yapan esnafın kulağı dükkan kapısına çivilenirdi!

Bugün taklit ve tağşiş listeleriyle gündeme gelen esnaf hilelerine karşı Erzurum’da yüzyıllar önce çok ağır yaptırımlar uygulanıyordu. 1688’de ekmeğin gramajıyla oynayan fırıncı kulağından dükkan kapısına 24 saat çivilenirken, sonraki yıllarda hileli ürünler de iş yerlerinin kapısına asılarak teşhir ediliyordu.

Manşet Merkezi
Manşet MerkeziGüncelleme:
3 dk okuma 0 okunma
Erzurum’da hile yapan esnafın kulağı dükkan kapısına çivilenirdi!
Okuma görünümü

Bugün taklit ve tağşiş listeleriyle gündeme gelen esnaf hilelerine karşı Erzurum’da yüzyıllar önce çok ağır yaptırımlar uygulanıyordu. 1688’de ekmeğin gramajıyla oynayan fırıncı kulağından dükkan kapısına 24 saat çivilenirken, sonraki yıllarda hileli ürünler de iş yerlerinin kapısına asılarak teşhir ediliyordu.

Günümüzde gıdada taklit ve tağşiş, tüketicinin güvenini sarsan önemli sorunlar arasında yer alıyor. Tarım ve Orman Bakanlığının 2025 yılı denetimlerinde bin 208 üründe taklit veya tağşiş, 121 üründe ise sağlığı tehlikeye düşürecek uygunsuzluk tespit etmesi, konunun boyutunu ortaya koyuyor. Bakanlığın 13 Ekim 2026 tarihli son duyurularından birinde de 35 yeni ürün listeye eklenmişti.

Oysa Erzurum’da asırlar önce esnafın kendi meslek düzeni ve tüketici hakkını korumaya yönelik dikkat çekici uygulamalar bulunuyordu. Tarihi kayıtlara göre hile yapan esnaf yalnızca uyarılmakla kalmıyor, yaptığı işin niteliğine göre ağır yaptırımlarla karşılaşıyordu.

Bir soğan eksik verene 50 değnek!

1688 yılında Erzurum’a gelen Jacques Villotte’nin aktardıklarına göre, ekmeğin gramajıyla oynayan bir fırıncı, dükkanının kapısına bir kulağından çivilenerek 24 saat boyunca bu şekilde tutuluyordu. Müşteriye vermesi gerekenden bir soğan eksik veren bahçıvana ise 50 değnek vuruluyordu.

Sonraki yüzyıllarda bu ağır cezaların yerini farklı uygulamalar aldı. 19. yüzyılda hile yapan esnafın kendisi yerine kusurlu ürünü teşhir edilmeye başlandı. Tarihçi Abdürrahim Şerif Beygu’nun aktardığına göre Gürcükapı’daki İki Kapılı Kahve’nin kapısında hileli olduğu belirlenen 3-4 ayakkabı, Birinci Dünya Savaşı’na kadar çivilenmiş halde duruyordu.

Yanlış iş yapan veya belirlenen kurallara uymayan esnaf için kullanılan “pabucu dama atılmak” sözü de bu dönemin uygulamalarından biri olarak kayıtlara geçti.

Esnaf şeyhine şikayet etti, ayakkabısını yeniledi

Erzurum’daki esnaf denetiminin yalnızca ceza ve teşhirden ibaret olmadığını gösteren bir başka olay ise 1950 yılında gazeteci Şevket Rado tarafından kaleme alındı. Akşam gazetesi yazarı Rado, 15 Mart 1950 tarihli yazısında bir arkadaşının yaklaşık 25 yıl önce Erzurum’da yaşadığı ayakkabı alışverişini anlattı. Arkadaşı, aldığı ayakkabının bozuk çıkması üzerine satıcıya başvurdu ancak sorununu çözemedi. Çevresindekilerin yönlendirmesiyle esnaf şeyhine giden vatandaşın şikayeti üzerine şeyh, ayakkabıcıyı çağırttı ve kusurlu ayakkabının çürük tabanını keserek esnafın yüzüne attı. Ertesi gün ise vatandaşa sağlam bir ayakkabı teslim edildi.

Rado, yazısında bu olayı aktarırken esnaf şeyhinin meslek içindeki denetleyici rolünün kaybolduğuna dikkat çekerek, meslektaşlar arasındaki disiplinin artık eskisi gibi işlemediğinden yakındı.

Çift kuyruklu benekli semender görüntülendi

Bugünün denetimine eskiden gelen ders

Aradan geçen yıllarda esnaf denetimi ve tüketici hakları farklı bir yapıya kavuştu. Günümüzde Tarım ve Orman Bakanlığı, laboratuvar analizleriyle taklit ve tağşiş yapılan ürünleri tespit ederek firma ve marka bilgilerini kamuoyuna açıklıyor. Bakanlığın 2026 yılında kullanıma sunduğu Güvenilir Gıda mobil uygulamasıyla vatandaşlar da fotoğraf ve konum bilgisi ekleyerek gıda ihlallerini bildirebiliyor. Ancak Erzurum’un geçmişindeki bu örnekler, tüketici hakkının korunmasında yalnızca cezanın değil, esnafın kendi mesleğine karşı taşıdığı sorumluluğun ve itibar anlayışının da önemli olduğunu hatırlatıyor. Asırlar önce kusurlu ayakkabısı kapıya çivilenen esnafın karşısında bugün laboratuvar sonuçlarıyla açıklanan taklit ürün listeleri bulunuyor. Değişen yöntemlere rağmen değişmeyen gerçek ise güvenilir ürün ve dürüst ticaret beklentisi.

Bu haber hakkında ne düşünüyorsunuz?

Haberi paylaş X Facebook WhatsApp
Manşet Merkezi
HABERİ HAZIRLAYAN

Manşet Merkezi

Tüm haberleri →

Yorum yazın

E-posta adresiniz yayınlanmaz.