Erzurum’un köklü eğitim kurumlarından Şair Nefi Ortaokulu, 1889 yılında Sultan II. Abdülhamid’in emriyle Mülkiye İdadisi olarak inşa edildi. Şehrin ilk lisesinden Atatürk Üniversitesinin ilk yerleşkesine kadar pek çok ilke ev sahipliği yapan tarihi okul, bugün modern binasında eğitim hayatını sürdürüyor. Okulun bahçesinde bulunan ve 93 Harbi’nde Erzurum halkının direnişine öncülük eden Memi Efendi’nin kabri ise geçmişle gelecek arasında anlamlı bir bağ kuruyor.
Erzurum’un köklü eğitim kurumlarından Şair Nefi Ortaokulu, 137 yıllık geçmişiyle yalnızca bir eğitim yuvası değil, aynı zamanda şehrin hafızasını taşıyan tarihi bir yapı olarak öne çıkıyor. 1889 yılında Sultan II. Abdülhamid’in emriyle Mülkiye İdadisi olarak inşa edilen bina, yıllar içerisinde farklı eğitim kurumlarına ev sahipliği yaparak Erzurum’un eğitim tarihine yön verdi. Mülkiye İdadisi, Erzurum Sultanisi, Erzurum Erkek Lisesi, Muallim Mektebi ve Kız Ortaokulu olarak kullanılan yapı, 1957-1958 yıllarında Atatürk Üniversitesinin ilk yerleşkesi oldu. Üniversitenin ilk açılışı ve dersleri de bu tarihi binada gerçekleştirildi. Şair Nefi Ortaokulu Müdürü Mustafa Yılmaz, okulun geçmişine ilişkin önemli bilgiler paylaşırken, arşivde korunan tarihi belgelerden okulun demirbaşları arasında yer alan piyanoya kadar pek çok hatıranın günümüze ulaştığını anlattı.
Bir binada birçok tarih
1889 yılında Mülkiye İdadisi olarak kapılarını açan tarihi yapı, 1913-1922 yılları arasında Erzurum Sultanisi, 1922-1936 yılları arasında Erzurum Erkek Lisesi olarak hizmet verdi. 1936-1939 döneminde Muallim Mektebi olarak kullanılan bina, 1939 yılında Kız Ortaokuluna tahsis edildi. Şehrin eğitim tarihinde önemli bir dönüm noktası olan 1957-1958 eğitim döneminde ise yeni kurulan Atatürk Üniversitesinin ilk açılışı ve dersleri bu binada yapıldı. Üniversite, kendi yerleşkesine taşınıncaya kadar eğitim faaliyetlerini burada sürdürdü. 1958 yılında yeniden Kız Ortaokulu olarak hizmet vermeye başlayan yapı, 1972 yılında resmi olarak Şair Nefi Ortaokulu adını aldı. 1997 yılında ilköğretim okuluna dönüştürülen kurumun bünyesinde ilkokul da açıldı.
Tarihi bina Olgunlaşma Enstitüsüne devredildi
Şair Nefi Ortaokulunun uzun yıllar eğitim verdiği tarihi bina, 2019 yılında Erzurum Olgunlaşma Enstitüsüne devredildi. Okul ise 2020 yılında Rabia Ana Mahallesi Toprak Tabya Sokak’ta bulunan yeni binasına taşındı. 16 derslik, özel eğitim alt sınıfı, resim atölyesi, laboratuvarlar ve spor salonlarına sahip modern binasında eğitim faaliyetlerini sürdüren okul, köklü geçmişini yeni nesillere aktarmaya devam ediyor.
Erzurum’un ilklerine ev sahipliği yaptı
Şair Nefi Ortaokulu, tarih boyunca üstlendiği farklı görevlerle Erzurum’un eğitim hayatında ayrıcalıklı bir yere sahip oldu. Şehrin ilk Mülkiye İdadisi, ilk Sultanisi, Erzurum Lisesinin ilk binası, ilk Kız Ortaokulu ve Atatürk Üniversitesinin ilk yerleşkesi olma özelliğini taşıyan yapı, geçmişten günümüze binlerce öğrenciyi yetiştirdi. Bu okuldan mezun olan öğrenciler, bugün Türkiye’nin dört bir yanında önemli görevlerde bulunarak millete hizmet etmeyi sürdürüyor.
Tarihi belgeler geçmişe ışık tutuyor
Şair Nefi Ortaokulu Müdürü Mustafa Yılmaz, okulun arşivinde geçmiş dönemlere ait önemli belgelere rastladıklarını belirtti. Yılmaz, bu belgelerin dönemin eğitim hayatına ve öğrencilerin kişisel bilgilerine ilişkin önemli ayrıntılar taşıdığını ifade etti.
Arşivde bulunan belgeler arasında Erzurum Merkez Kız İbtidai Mektebi (Şair Nefi) adına düzenlenmiş öğrenci şehadetnameleri de yer alıyor. Bu belgelerden birinde Saniye Hanım isimli öğrencinin bilgileri bulunuyor. 1327 Rumi, 1911 Miladi doğumlu olduğu belirtilen Saniye Hanım’ın doğum yeri Erzurum, mezhebi İslam ve tabiiyeti Türkiye Cumhuriyeti olarak kayıtlara geçirilmiş. Yıllar öncesinden kalan bu belgeler, okulun eğitim tarihindeki yerini somut biçimde ortaya koyuyor.
Yılmaz, okulun demirbaşları arasında bulunan bir piyanonun da tarihi binada kaldığını belirterek, piyanonun bugün Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü olarak kullanılan eski okul binasında sapasağlam korunduğunu aktardı. Böylece okulun geçmişinden kalan önemli hatıralardan biri de tarihi yapıyla birlikte varlığını sürdürüyor.
Okul bahçesinde bir tarihi emanet: Memi hoca
Şair Nefi Ortaokulunun geçmişten taşıdığı en önemli değerlerden biri de yeni binasının bahçesinde bulunan Muhyi Efendi’nin kabri. Mehi veya Memi Hoca olarak da tanınan Muhyi Efendi, 93 Harbi sırasında Erzurum’da kıvılcımlanan halk hareketinin öncülerinden biri olarak biliniyor.
Doğum tarihi ve nerede dünyaya geldiği kesin olarak bilinmeyen, 1900 yılında vefat ettiği kaydedilen Muhyi Efendi, küçük yaşlarda Erzurum’a gelerek Solakzade Ahmet Tevfik Efendi’den ders aldı ve icazet sahibi oldu. Takva sahibi, haramdan sakınan ve kerametleriyle tanınan bir gönül insanı olarak bilinen Memi Hoca, hiç evlenmedi ve hayatını Allah’a ve talebe yetiştirmeye adadı.
Erzurum’un Yoncalık semtindeki evinde kış aylarını talebe okutarak geçiren Muhyi Efendi, yaz mevsimlerinde ise ıssız yerlerde inzivaya çekilerek ömrünü sürdürdü. Vefatının ardından medrese haline getirdiği ikametgâhına defnedildi.
93 Harbi’nde Erzurum halkının sesi oldu
Memi Hoca, 93 Harbi sırasında Erzurum halkının milli mücadeleye katılma isteğini dile getiren öncü isimler arasında yer aldı. Dadaşların vatan ve bayrak uğruna savaşma kararlılığını komutanlara duyurmak amacıyla Attar Necip Efendi, Dikici Mehmet Usta, Binbaşı Zühtü ve Müftü Ali Efendi’nin torunuyla birlikte Firdevsoğlu Kışlası’nda Gazi Ahmet Muhtar Paşa’nın huzuruna çıktı.
Burada Erzurum halkının 7’den 70’e devlet düşmanıyla ölünceye kadar çarpışmaya hazır olduğunu bildiren heyetin öncü isimlerinden biri olan Memi Hoca, şehrin direniş hafızasında önemli bir yer edindi. Bugün Muhyi Efendi, diğer adıyla Mehi veya Memi Hoca’nın türbesi, Eski Kırmacı Mahallesi’ndeki Şair Nefi Ortaokulunun bahçesinde bulunuyor. Bir zamanlar Erzurum’un bağımsızlığı ve savunması için mücadele edenlerin arasında yer alan bu manevi şahsiyetin kabri, şimdi öğrencilerin ve gelecek nesillerin yanı başında bulunuyor.
137 yıllık eğitim geçmişi, tarihi belgeleri, hatıraları ve bahçesindeki manevi emanetiyle Şair Nefi Ortaokulu, Erzurum’un yalnızca eğitim tarihine değil, kültürel ve toplumsal hafızasına da ışık tutuyor.
“Devraldığımız büyük bir mirası yaşatıyoruz”
Şair Nefi Ortaokulu Müdürü Mustafa Yılmaz, böylesine köklü bir geçmişe sahip eğitim kurumunda görev yapmanın kendisi için büyük bir gurur olduğunu belirterek, “137 yıllık bir eğitim geçmişine sahip, Erzurum’un hafızasında önemli bir yeri bulunan bu okulun müdürü olmaktan büyük mutluluk ve gurur duyuyorum. Bizler bugün sadece öğrencilerimize eğitim vermiyoruz, aynı zamanda geçmişten devraldığımız büyük bir mirası da yaşatıyoruz. Amacımız, bu köklü eğitim geleneğini geleceğe taşırken öğrencilerimizi çağın gerektirdiği bilgi ve donanımla yetiştirmek. Modern binamızda, güçlü eğitim kadromuzla öğrencilerimizin akademik, sosyal ve kültürel gelişimleri için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Şair Nefi’nin geçmişinden aldığımız güçle geleceğin başarılı nesillerini yetiştirmeye devam edeceğiz” dedi.
