Son Güncelleme: 31.10.2026 09:50
Polonya Anayasa Mahkemesi’nde başkanın yetkileri bir aylığına askıya alındı; Cumhurbaşkanı Nawrocki gezisini yarıda kesti, iki büyükelçi istifa etti.
Polonya Anayasa Mahkemesi Yargıcı Anna Korwin-Piotrowska, önceki gün Mahkeme Başkanı Bogdan Święczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochański’nin yetkilerini bir aylığına askıya aldığını duyurdu.
Reuters ajansının haberine göre Korwin-Piotrowska, parlamentonun alt kanadı Sejm’in seçtiği tüm yargıçların katılacağı genel kurul toplantısının engellenmesini ve mahkemenin bu yüzden karar alamamasını gerekçe gösterdi.
Korwin-Piotrowska ayrıca Sejm’in seçtiği dört yargıcın Anayasa Mahkemesi genel kuruluna katılmasına izin verilmediğini belirterek, Anayasa Mahkemesi’nin teşkilat ve çalışma düzenine ilişkin 2016 tarihli yasaya dayandı ve en kıdemli yargıç sıfatıyla mahkeme başkanlığı görevini üstlendi.
Yargıç Korwin-Piotrowska, yargıçlar genel kurulunu da 3 Kasım’da toplantıya çağırdı.
30 Ekim akşamı geç saatlerde Polonya polisi Anayasa Mahkemesi yerleşkesine girerken, mahkemenin internet sitesinde Başkan Święczkowski ile Başkan Yardımcısı Sochański’nin yetkilerinin askıya alındığına dair duyuru yayımlandı.
Varşova Emniyet Müdürlüğü, süregelen protestolar nedeniyle Anayasa Mahkemesi’nin güvenliğine özel ihtimam gösterilmesini isteyen Başsavcı Waldemar Żurek’ten emniyete başvuru ulaştığını açıkladı.
Aynı zamanda polise bir mahkeme yargıcından, “Anayasa Mahkemesi yargıçlarının ve çalışanlarının hayatına ve sağlığına tehdit oluşma” ihtimalinden bahseden bir mektup geldi.
Onet portalının verilerine göre bu mektubu Yargıç Anna Korwin-Piotrowska gönderdi.
Kararın ardından Varşova’daki mahkeme binası önünde toplanan protestocular, polisin kordon altına aldığı binaya girmeye çalıştı.
Adalet Bakanı Waldemar Żurek ise ülke savcılığının ve mahkeme binasını kordon altına alan polis memurlarının “tırmanmaya izin vermedikleri için sınavı bir ölçüde geçtiğini” söyledi.
SOCHANSKİ “DARBE” DEDİ, BAŞBAKAN TUSK GÖREVDEN ALMAYI DESTEKLEDİ
Rzeczpospolita gazetesinin aktardığına göre Başkan Yardımcısı Sochański, “Neler olup bittiğini hiç anlamıyorum. Sayın Anna Korwin-Piotrowska beni aradı ve şu anda mahkemeyi kendisinin yönettiğini söyledi. Başka hiçbir şey bilmiyorum.” dedi.
Polonya’da hükümet darbesi girişimi yaşandığını savunan Sochański, “Mahkemenin ve bağımsız yargıcın bağımsızlığına bu şekilde müdahale edilmesine izin verecek herhangi bir hukuki dayanak bilmiyorum. Devlet darbesi yaşanıyor.” ifadelerini kullandı.
Eski Polonya Cumhurbaşkanı Andrzej Duda da, “Açık bir hukuksuzluk eylemiyle karşı karşıyayız. Anayasa Mahkemesi’nin ne kadar mühim bir organ olduğu düşünülürse, yaşananların devlet darbesi sayıldığı iddiasının azımsanmayacak dayanağı var.” değerlendirmesini yaptı.
Polonya Başbakanı Donald Tusk ise Anayasa Mahkemesi başkanı ve başkan yardımcısının geçici olarak görevden alınmasına destek vererek “başka yolu yok” dedi.
Tusk, X hesabındaki paylaşımında, “Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek bizim görevimiz. Hukuk ve Adalet partisinin iktidarındaki birkaç yıllık hukuksuzluğun ardından bu iş kolay olmuyor, bazen sancılı geçiyor ve kararlı adımlar gerektiriyor. Başka yolu yok.” ifadelerine yer verdi.
Diğer taraftan Polonya Anayasa Mahkemesi’nin X hesabında, devlet organının internet sitesinin “yasa dışı biçimde ele geçirildiği” paylaşımı yapıldı.
Yaşanan anayasa krizi ortamında Polonya’nın Çin ve Romanya büyükelçileri istifa ettiklerini açıkladı.
CUMHURBAŞKANI NAWROCKİ SENEGAL GEZİSİNİ YARIDA KESTİ
Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Senegal gezisini yarıda keserek acilen ülkeye döndü.
Nawrocki, X hesabında, “Böyle bir anda cumhurbaşkanı Polonya’da olmalıdır. Senegal uçuşumu yarıda kesiyorum. Dönüyorum.” diye yazdı.
Varşova’ya acil dönüşünün ardından yüksek mahkemelerin başkanlarıyla acil istişareler yürüten Nawrocki; Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Święczkowski, diğer yargıçlar ve Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapiński ile bir araya geldi.
Nawrocki, 31 Ekim gecesi Kapiński eşliğinde Anayasa Mahkemesi’ne gelerek binaya girdi.
Ancak Nawrocki’yi içeri sokmak istemediler; Yargıç Berek’in yayımladığı görüntülere göre cumhurbaşkanı mahkeme binasının girişinden itilerek uzaklaştırılmaya çalışıldı.
Yargıç Berek’in yayımladığı görüntüleri yorumlayan Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Rafał Leśkiewicz, yargıcın “suç işlendiği gerçeğini kayda geçirdiğini” söyledi.
Leśkiewicz, “İktidarı gasp eden kişiler, Polonya Cumhurbaşkanı’nı Anayasa Mahkemesi binasına sokmamaya çalıştı ve dokunulmazlığını ihlal etti.” dedi.
Saat 05.00’e (Türkiye saatiyle 07.00) kadar içeride kalan Nawrocki, ardından mahkemeden ayrıldı ve Anayasa Mahkemesi binası önünde toplananlara teşekkür etti.
Cumhurbaşkanlığı Kabine Şefi Paweł Szefernaker, Nawrocki’nin 31 Ekim’de parlamento partilerinin katılımıyla acil istişare toplantısı çağrısı yaptığı açıklamasını okudu.
Nawrocki’nin açıklamasında, “Polonya Cumhuriyeti’nin anayasal düzeninin ihlali ve anayasal bir organın zorla ele geçirilmesi hadisesi yaşanmıştır; hukuk düzeninin yeniden tesis edilmesi çağrısı yapıyorum.” ifadelerine yer verildi.
ANAYASA MAHKEMESİ NEDEN SİYASİ MÜCADELENİN MERKEZİNDE?
Polonya Anayasa Mahkemesi, yasaların ve diğer düzenleyici işlemlerin Anayasa’ya uygunluğunu denetleyen en yüksek anayasal denetim organı olarak görev yapıyor.
Mahkeme ayrıca merkezi devlet organları arasındaki yetki uyuşmazlıklarına ve vatandaşların anayasal haklarının ihlaline ilişkin şikayetlerine bakıyor.
Kararları herkes için bağlayıcı ve kesin sayılan mahkeme, parlamento ile hükümetin çıkardığı yasaları anayasaya aykırı ilan edebildiği için üye yapısı ve yönetimi üzerindeki kontrol büyük siyasi anlam taşıyor.
GERGİNLİK EYLÜLDE BAŞLADI
Mahkeme yönetimi etrafındaki anlaşmazlık eylül başında, parlamentonun alt kanadı Sejm’in Maciej Berek’i Anayasa Mahkemesi’nin yeni yargıcı seçmesiyle tırmandı.
Berek 14 Ekim’de Sejm’de yemin etti; ancak Cumhurbaşkanı Nawrocki hem ona hem de parlamentonun aday gösterdiği diğer iki yargıca yemin ettirmeyi reddederken, Mahkeme Başkanı Bogdan Święczkowski milletvekillerinin atadığı diğer yargıçların göreve başlamasına izin vermedi.
Berek, 15 Ekim’de mahkeme yönetimi etrafındaki tablodan ve protestolardan Święczkowski’yi sorumlu tuttu.
Başbakan Tusk ise “saldırganlığın artmasının” sorumluluğunun Nawrocki ile Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) lideri Jarosław Kaczyński’ye ait olduğunu söyledi.
Polsat televizyonunun haberine göre, ekim ayında mahkeme önünde başlayan protestoları Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) bağlantılı gruplar organize etti.
17 Ekim’deki gösteride konuşan Kaczyński, ülkenin sorunlarından Tusk hükümetini sorumlu tuttu ve mahkemeyi, Polonya Merkez Bankası ile birlikte “bu hükümetin ele geçirmediği” iki kurumdan biri olarak nitelendirdi.
Aynı gösteride konuşan Cumhurbaşkanlığı Kabine Şefi Paweł Szefernaker de, “Mevcut hükümet, yani Donald Tusk hükümeti, üç yıldır Polonya Cumhuriyeti’nin temelini oluşturan her şeyi yıkıyor.” dedi.
Szefernaker, bakanlar kurulunu siyasi tutuklamalar yapmakla ve devlet kurumlarını ele geçirmeye çalışmakla suçladı.
POLONYA’DA SİYASİ DENGELER SON YILLARDA DEĞİŞTİ
Ülkede 2015’ten itibaren iktidarda kalan Kaczyński liderliğindeki Hukuk ve Adalet Partisi, 2023 parlamento seçimlerinde yüzde 35,38 oy alarak 460 sandalyeli Sejm’de 146 milletvekili çıkardı ve iktidar koalisyonu kuracak çoğunluğa ulaşamadı.
Tusk’ın mensubu olduğu Sivil Platform ise 2023 parlamento seçimlerine Modern (Nowoczesna), Polonya İnisiyatifi, Yeşiller partileri ve AGROunia toplumsal hareketiyle birlikte Sivil Koalisyon çatısı altında girdi.
Sivil Koalisyon 156 vekillikle ikinci sırayı alırken Senato seçimlerinde birinci çıktı ve Polonya Koalisyonu, Polonya 2050 ile Yeni Sol partileriyle bir araya gelerek Tusk başkanlığında yeni hükümeti kurdu.
PiS’in desteklediği bağımsız aday Nawrocki ise 1 Haziran 2025’te yapılan Polonya cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunu kazandı.
