Türkiye’de doğurganlık hızının nüfusun kendini yenileme sınırı olan 2,10’un çok altında kalması nüfus tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
Erzurum’da toplam doğurganlık hızı 1,49’a gerilerken, Doğu Anadolu’nun bazı illerinde oran Türkiye ortalamasının üzerinde seyretmesine rağmen düşüş dikkat çekiyor. MHP ise hazırladığı Nüfus Vizyonu raporunda nüfus gerçeği ve çözüm önerileri kamu oyuna açıkladı .
Türkiye’nin nüfus yapısı hızla değişiyor. Doğumların azalması ve nüfusun yaşlanması, Türkiye’nin önündeki en önemli demografik sorunlardan biri haline gelirken, Milliyetçi Hareket Partisi’nden dikkat çeken bir öneri paketi geldi.
MHP, düşen doğurganlık hızı ve yaşlanan nüfus yapısına karşı hazırladığı “Türkiye’nin Nüfus Vizyonu” araştırma raporunu kamuoyuyla paylaştı. MHP Araştırma ve Strateji Geliştirmeden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Özgür Bayraktar, çalışmanın MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’ye sunulduğunu açıkladı.
Erzurum’da oran 1,49’a geriledi
TÜİK’in 2025 yılı doğum istatistikleri Türkiye’deki tablonun boyutunu ortaya koydu. Türkiye genelinde toplam doğurganlık hızı 1,42 çocuğa kadar geriledi. 2001 yılında 2,38 olan bu oran, 2014 yılından bu yana kesintisiz düşüş gösterdi. Nüfusun kendini yenileyebilmesi için gerekli kabul edilen 2,10 seviyesinin altında kalan il sayısı da 2025’te 76’ya çıktı.
Erzurum’da ise toplam doğurganlık hızı 1,49 çocuk olarak kayıtlara geçti. Kentte doğurganlık hızındaki düşüşün yıllara yayıldığı görülürken, genel doğurganlık hızı da 2016 yılında binde 81,9 iken 2024 yılında binde 51,8’e kadar geriledi. Bu dönemdeki düşüş yaklaşık yüzde 37 oldu.
Doğu’da rakamlar yüksek ama düşüş sürüyor
Doğu ve Güneydoğu Anadolu illeri, Türkiye ortalamasının üzerinde doğurganlık oranlarına sahip olmaya devam ediyor. Ancak bölgedeki yüksek oranlar da geçmiş yıllara göre düşüş eğilimi gösteriyor.
2025 verilerine göre Ağrı ve Bitlis’te 2,05, Muş’ta 2,01, Van’da 1,87, Hakkari’de 1,71, Malatya’da 1,40, Elazığ’da 1,35 toplam doğurganlık hızı ölçüldü. Erzurum ise 1,49’luk oranla bölgedeki birçok ilin gerisinde kaldı.
Doğu Anadolu’daki bu tablo, bölgenin geçmişte Türkiye’nin yüksek doğurganlık oranlarına sahip merkezlerinden biri olmasına rağmen demografik dönüşümün artık bölgeyi de etkilediğini gösteriyor.
MHP: “Milli beka sorunu”
MHP’nin hazırladığı raporda, nüfus artış hızındaki düşüş ve yaşlanan nüfus yapısı “milli beka sorunu” olarak değerlendirildi.
Rapora göre Türkiye’nin nüfusu 2007’de 70,6 milyon seviyesindeyken 2025’te 86,1 milyona yükseldi. Ancak nüfus artış hızındaki gerileme dikkat çekti. Türkiye’de 2025 yılında 895 bin 374 canlı doğum gerçekleşti.
MHP, bu tablonun tersine çevrilmesi amacıyla 11 maddelik bir politika paketi hazırladı.
3 ve daha fazla çocuklu ailelere sıfır faizli kredi
Rapordaki en dikkat çekici önerilerden biri, 3 ve daha fazla çocuk sahibi ailelere sıfır faizli ve uzun vadeli konut ile taşıt kredisi verilmesi oldu.
MHP ayrıca bu ailelerin elektrik, doğal gaz, su ve internet faturalarında yüzde 50 indirim yapılmasını önerdi.
Çocuk sayısına göre gelir vergisi kesintilerinin azaltılması, üç ve daha fazla çocuk sahibi ailelerde gelir vergisinin tamamen kaldırılması ve üçüncü çocuktan itibaren eğitim ile gıda desteği sağlanması da rapordaki öneriler arasında yer aldı.
Anneye 12 ay, babaya 2 ay doğum izni
MHP’nin önerileri arasında çalışan anne ve babalara yönelik düzenlemeler de bulunuyor.
Raporda anneler için ücretli doğum izninin her çocukta 12 aya, babalar için ise 2 aya çıkarılması önerildi. Çocuk sayısına göre emeklilik için gerekli prim günü ve yaş şartlarının kademeli olarak azaltılması da teklif edildi.
Genç çiftlere kırsala dönüş desteği
MHP’nin nüfus politikaları kapsamında genç ailelerin kırsala yönlendirilmesi de öneriliyor.
Kentten kırsala dönmek isteyen genç evli çiftlere konut tahsisi yapılması, tarım ve hayvancılık desteklerinden yararlandırılmaları ve köylerde internet, eğitim, sağlık ve sosyal imkanların kent standartlarına yaklaştırılması istendi.
Raporda ayrıca çocuk bezi ve mamanın sağlıklı ve güvenli şekilde üretilerek ihtiyaç sahibi ailelere ücretsiz verilmesi, anneler için esnek ve uzaktan çalışma imkanlarının kalıcı hale getirilmesi önerildi.
Türkiye’nin doğum haritası, nüfusun yalnızca büyükşehirlerde değil, Doğu Anadolu’da da değiştiğini ortaya koyarken, MHP’nin önerileri nüfus politikalarının yeniden tartışılmasının önünü açtı.
